Opvallende feiten uit het jaarverslag 2017 van de CREG

Op deze pagina vindt u een samenvatting van een aantal belangrijke ontwikkelingen en markante feiten uit het jaarverslag 2017 van de CREG. De volledige pdf-versie van het jaarverslag kunt u hier downloaden.

Voornaamste nationale wettelijke ontwikkelingen

De belangrijkste wettelijke ontwikkelingen die in 2017 hebben plaatsgevonden op gebied van aardgas en elektriciteit in België zijn:

  • Opstelling van een wettelijk kader voor het Modular Offshore Grid
  • Stimulering van de vraagflexibiliteit en van de opslag van elektriciteit
  • Toegang tot de fysieke infrastructuur van de netbeheerders door de elektronische communicatieoperatoren
  • Wijziging van het federaal mechanisme ter ondersteuning van de hernieuwbare offshore energie
  • Wijziging van de modaliteiten betreffende de impact van de federale elektriciteitsbijdrage
  • Wijziging van het federaal technisch reglement
  • Samenwerking tussen de CREG en de Belgische Mededingingsautoriteit

Elektriciteitsmarkt

Een overzicht van de belangrijkste aspecten van de elektriciteitsmarkt in 2017:

  • Het totale Belgische elektriciteitsverbruik zoals door de netbeheerder Elia gemeten, lag op 77,4 TWh in 2017. Daarmee was de elektriciteitsafname nagenoeg gelijk aan 2016. Het opgevraagde piekvermogen lag op 12.867 MW, wat licht hoger is dan in 2016.
  • De nucleaire centrales produceerden 40,2 TWh. Gasgestookte eenheden produceerden 18,8 TWh. In 2017 werd er voor het eerst geen elektriciteit geproduceerd door grote steenkoolcentrales in België. De marktconcentratie aan productiezijde steeg licht in 2017 en blijft erg hoog in België, waarbij Electrabel met 77 procent van de totale productie veruit het grootste aandeel heeft.
  • De jaarcijfers over de import en export in 2017 zijn quasi identiek als deze voor 2016. De bruto import naar België bedroeg 11,4 TWh en de bruto export bedroeg 4,9 TWh. In 2016 was dit respectievelijk 11,8 TWh en 5,2 TWh. Dit leidt tot een netto import van 6,5 TWh in 2017, bijna identiek aan de 6,6 TWh genoteerd in 2016.
  • De elektriciteitsprijs op de kortetermijnmarkt lag gemiddeld op 44,7 €/MWh in 2017, een stijging met ongeveer 8 €/MWh ten opzichte van 2016. De gemiddelde prijsverschillen op de kortetermijnmarkt voor elektriciteit in België, Nederland, Frankrijk en Duitsland lagen met 10,5 €/MWh in 2017 hoger ten opzichte van 2016, met in Duitsland de laagste en in België en Frankrijk de hoogste prijzen. Nederland zit daar tussenin. Tijdens de zomerperiode daalden de gemiddelde dagmarktprijzen in België sterk om dan vanaf september 2017 opnieuw sterk te stijgen.
    Gemiddelde jaarprijzen voor de periode 2007-2017 van de dagmarkt voor de levering van elektriciteit in de landen van de CWE-regio (Bronnen: Epex Spot Belgium, Epex Spot, berekeningen CREG)
    Gemiddelde jaarprijzen voor de periode 2007-2017 van de dagmarkt voor de levering van elektriciteit in de landen van de CWE-regio (Bronnen: Epex Spot Belgium, Epex Spot, berekeningen CREG)
  • Op de langetermijnmarkt voor elektriciteit steeg de year-ahead prijs in 2017 tot gemiddeld 37,3 €/MWh of bijna 4 €/MWh hoger dan in 2016. In het jaar 2017 was de gemiddelde dagmarktprijs hoger dan de gemiddelde prijs van het year-aheadcontract met levering in 2017. Dat is uitzonderlijk. De vorige keer dat de gemiddelde dagmarktprijs hoger lag dan de gemiddelde prijs van het year-aheadcontract was in 2008.
  • De CREG berekende in 2017 de operationele winstgevendheid van bestaande STEG-centrales in België. De resultaten geven aan dat, ondanks de daling van de operationele winstgevendheid sinds 2013, onder de huidige Belgische marktomstandigheden bestaande Belgische STEG-centrales nog altijd voldoende concurrentieel kunnen zijn om een operationele winst te genereren in een energy-only markt.
  • Net als in 2016, werden ook in 2017 de import en export van elektriciteit sterk beperkt door netwerkbeperkingen die door de CWE-transmissienetwerkbeheerders werden opgelegd. Uit de data-analyse uitgevoerd voor 2016, bleek dat een significant aandeel van de congesties gelokaliseerd was op interne transmissielijnen waarop nauwelijks capaciteit ter beschikking was voor grensoverschrijdende handel. Deze vaststelling blijft ook in 2017 van kracht. Vooral de lijnen in de biedzone Duitsland/Luxemburg/Oostenrijk geven weinig capaciteit ter beschikking voor de grensoverschrijdende handel. De lijnen in de Belgische biedzone hadden gemiddeld een hogere capaciteit wanneer ze de grensoverschrijdende handel beperkten.
  • De convergentie tussen de jaarlijkse gemiddelde dagmarktprijs en de gemiddelde positieve en negatieve onevenwichtsprijs blijft ook in 2017 behouden, hoewel de prijsverschillen licht zijn toegenomen.
    Niet-gewogen gemiddeld onevenwichtstarief en prijs Belpex DAM van 2007 tot 2017 (Bronnen: gegevens Elia en Belpex)
    Niet-gewogen gemiddeld onevenwichtstarief en prijs Belpex DAM van 2007 tot 2017 (Bronnen: gegevens Elia en Belpex)

In 2017 is de CREG de nadruk blijven leggen op de bescherming van de verbruikers in het kader van haar werkzaamheden:

  • De CREG lanceerde een nieuwe online tool voor particulieren, zelfstandigen en kmo’s: de CREG Scan. Deze online tool is een Europese première. Met de CREG Scan wordt België het eerste land waarin de consument zijn energiecontract, zelfs als het niet meer op de markt wordt aangeboden, kan vergelijken met alle bestaande contracten. De CREG Scan is eenvoudig te gebruiken en complementair aan bestaande prijsvergelijkingswebsites, die enkel elektriciteits- en aardgasproducten vergelijken die op dat moment op de markt worden aangeboden.
  • In haar vierde jaarlijks verslag over het vangnetmechanisme concludeert de CREG dat dit geen marktverstorend effect heeft gehad. Dit mechanisme droeg bij tot het duidelijker en transparanter informeren van de verschillende marktpartijen, onder andere door het verplichte gebruik van indexeringsparameters gelinkt aan beursnoteringen voor elektriciteit en aardgas.
  • De CREG is de infografieken en de maandelijkse boordtabel voor elektriciteit en aardgas blijven publiceren om de verbruikers alle informatie ter beschikking te stellen die nodig is om een doordachte keuze te maken.

De REMIT-verordening (Regulation on wholesale Energy Market Integrity and Transparency) stelt een aantal voorschriften vast om misbruik op de groothandelsmarkten voor energie tegen te gaan en te bestraffen. In 2017 heeft de CREG de verschillende wijzigingen van de registratie gevalideerd en heeft ze de marktspelers geholpen bij hun registratie of andere vragen over REMIT.

Tot slot heeft de CREG de doelstellingen vastgelegd die Elia in 2018 moet behalen in het kader van de stimulans zoals bedoeld in de tariefmethodologie 2016-2019 ter bevordering van de marktintegratie via een gemeten verhoging van de ter beschikking van de markt gestelde interconnectiecapaciteit in de Belgische regelzone.

Aardgasmarkt

Een overzicht van de belangrijkste aspecten van de aardgasmarkt in 2017:

  • In 2017 lag het totale aardgasverbruik op 182,00 TWh. Dit is een stijging van 1,4 % ten opzichte van het verbruik in 2016 (179,43 TWh). Deze toename van de vraag komt volledig voor rekening van de industrie (+ 5,1 %) en de aardgasgestookte elektriciteitscentrales (+ 3,4 %). De heropleving van de vraag bij de grootverbruikers is opvallend, temeer er een gemiddelde aardgasprijs op de groothandelsmarkt in 2017 wordt genoteerd van 17,3 €/MWh, wat 25 % hoger ligt dan in 2016 (13,8 €/MWh). Bij de kleine verbruikers is de situatie verschillend. De zachte temperaturen in 2017 in vergelijking met 2016 hebben volgens de ramingen tot een daling met 7,5% van de verwarmingsnoden geleid. Deze vaststelling verklaart mede de afname van de aardgasvraag op de distributienetten met 1,2 %.
    Verdeling per verbruikerssegment van de Belgische vraag naar H-gas en L-gas in 2016 en 2017 (Bron: CREG)
    Verdeling per verbruikerssegment van de Belgische vraag naar H-gas en L-gas in 2016 en 2017 (Bron: CREG)
  • In september 2017 maakte de CREG een nieuwe studie over de aardgaslevering aan grote industriële klanten in België. Deze klanten, rechtstreeks aangesloten op het net van Fluxys Belgium, vertegenwoordigen 23 % van het verbruik van de Belgische eindklanten in 2016. In vergelijking met vroeger heeft de CREG haar lijst van industriële klanten aangepast, enerzijds om rekening te houden met de indeling van Fluxys Belgium en anderzijds om er zo voor te zorgen dat de gegevens coherent zijn met de gegevens die Fluxys Belgium en Synergrid publiceren. Bijgevolg verschillen de volumes en de percentages in deze studie in vergelijking met de vorige editie van deze studie. Uit een analyse van de leveringscontracten blijkt dat industriële klanten vooral contracten met een korte looptijd (1 of 2 jaar) aangaan. Ze doen ook steeds meer beroep op aardgasnoteringen, zowel upstream (bevoorradingscontracten) als downstream (verkoopcontracten). Verder zijn er aanzienlijke verschillen in de energieprijzen die worden gefactureerd aan grote industriële klanten. In 2016 situeren de contractprijzen zich tussen 12 en 28 €/MWh. Van het totale aantal industriële klanten verandert tussen 12 % en 19 % minstens éénmaal per jaar van leverancier. Concluderend kunnen we stellen dat de markt van grote industriële klanten een dynamische markt is met veel concurrentie. Aangezien de switching rate in 2016 is gedaald, moet de evolutie ervan zeker worden opgevolgd.
  • De prijscurven geven de jaarlijkse gemiddelde day-aheadaardgasprijs (DAM) weer voor de Belgische aardgasmarkt ZTP (sinds 1 oktober 2015 bestrijkt ZTP tevens de Luxemburgse aardgasmarkt), het Nederlandse TTF en beide Duitse markten Gaspool en NCG. Deze prijscurven lopen samen wat erop wijst dat er vlotte grensoverschrijdende aardgashandel mogelijk is tussen deze markten. De jaarlijkse gemiddelde yearaheadaardgasprijs (Y+1) wordt tevens in beeld gebracht. Gezien de prijsconvergentie en -correlatie op de kortetermijnmarkt, kan de langetermijnprijs in Nederland en Duitsland ook worden gebruikt als referentieprijs voor de Belgisch-Luxemburgse markt.
    Gemiddelde jaarlijkse aardgasprijs op de day-ahead- en year-aheadmarkt (Bronnen: CREG, bewerkte gegevens afkomstig van icis.com, ice.com, eex.com en powernext.com)
    Gemiddelde jaarlijkse aardgasprijs op de day-ahead- en year-aheadmarkt (Bronnen: CREG, bewerkte gegevens afkomstig van icis.com, ice.com, eex.com en powernext.com)

De CREG heeft verder ook een studie uitgebracht over de prijzen op de Belgische aardgasmarkt waarin zij de marktaandelen, de prijsvorming, het prijsniveau, de prijssamenstelling en de facturatie in de verschillende marktsegmenten in 2016 analyseerde.

Aan de aardgasvervoersnetbeheerders heeft zij bepaalde verplichtingen opgelegd voor de raadpleging en publicatie van tarifaire gegevens. Deze beslissing werd genomen naar aanleiding van de inwerkingtreding van de verordening van de Europese commissie tot vaststelling van een netwerkcode betreffende geharmoniseerde transmissietariefstructuren voor gas.

Tot slot is de CREG in 2017 eveneens de nadruk blijven leggen op het verbeteren van de werking van de aardgasmarkt om de belangen van alle verbruikers te beschermen. Op deze aspecten wordt ingegaan in het hoofdstuk Elektriciteit.

De CREG

Dit hoofdstuk uit het jaarverslag beschrijft onder andere de werking van de CREG en de nauwe banden die ze onderhoudt met andere nationale en Europese instanties.

Het bevat ook een lijst van alle akten die het directiecomité in 2017 heeft goedgekeurd.

Print Contact